ไฟไหม้จากเครื่องใช้ไฟฟ้า ทำไมห้ามสาดน้ำ และควรมีอะไรไว้ในบ้าน
31 สิงหาคม 2569
เปลวไฟเล็กๆ โผล่ขึ้นมาจากหลังทีวีหรือจากรางปลั๊กใต้โต๊ะ มือคว้าขันน้ำหรือแก้วน้ำที่อยู่ใกล้ที่สุดได้ก่อนสมองจะทันคิด เพราะตั้งแต่เด็กเราถูกสอนมาว่าไฟต้องดับด้วยน้ำ สำหรับไฟจากกองใบไม้หรือกระดาษนั่นอาจถูก แต่กับไฟที่เกิดจากของที่ยังเสียบปลั๊กอยู่ น้ำขันนั้นอาจทำให้เรื่องแย่ลงกว่าเดิม
น้ำกับไฟฟ้า ทำไมไปด้วยกันไม่ได้
น้ำประปาที่ใช้ในบ้านไม่ใช่น้ำบริสุทธิ์ มีแร่ธาตุและสิ่งเจือปนละลายอยู่ จึงนำไฟฟ้าได้ เมื่อสาดน้ำใส่เครื่องใช้ไฟฟ้าหรือรางปลั๊กที่ยังมีไฟวิ่งอยู่ น้ำจะกลายเป็นทางให้ไฟฟ้าไหลออกมานอกเส้นทางปกติ ไหลไปตามพื้น ไปตามสายน้ำที่ยังเชื่อมกับขัน และอาจไหลผ่านตัวคนที่ยืนสาดอยู่
ผลที่ตามมาคือเสี่ยงถูกไฟดูด และอาจทำให้เกิดไฟฟ้าลัดวงจรเพิ่ม เปลวไฟอาจลุกขึ้นใหม่ในจุดอื่นได้อีก ยิ่งพื้นเปียกและเท้าเปล่า ความเสี่ยงก็ยิ่งสูงขึ้น
ไฟจากเครื่องใช้ไฟฟ้า มักเริ่มต้นอย่างไร
ส่วนใหญ่ไฟแบบนี้ไม่ได้ลุกขึ้นมาทันที แต่เริ่มจากความร้อนที่สะสมอยู่ช่วงหนึ่ง เช่น หัวปลั๊กหลวม สายไฟที่ถูกทับ เครื่องใช้ไฟฟ้าที่ระบายความร้อนไม่ได้ หรือรางปลั๊กที่รับเครื่องกินไฟหลายตัวพร้อมกัน ก่อนจะเห็นเปลวไฟ มักมีสัญญาณมาก่อน ทั้งกลิ่น เสียง และควัน การรู้ทันตั้งแต่ตอนนั้นช่วยได้มาก ซึ่งมีวิธีสังเกตอยู่ในการแยกกลิ่นไหม้ว่ามาจากปลั๊กหรือจากในครัว
ความร้อนเป็นจุดเริ่มของปัญหาในของหลายอย่าง คนที่เล่นดนตรีก็รู้ดี เวลาดูแลกีตาร์ระหว่างนั่งรถเดินทางไกล ต้องระวังไม่ให้เครื่องโดนความร้อนในรถนานๆ เครื่องใช้ไฟฟ้าในบ้านก็ต้องการพื้นที่ระบายความร้อนเหมือนกัน
จุดที่เปิดไฟทิ้งไว้ตลอดเวลาเป็นจุดที่ควรดูเป็นพิเศษ เช่น ไฟตกแต่งหรือไฟบนหิ้งพระที่เสียบไว้ทั้งวันทั้งคืน เพราะไม่ค่อยมีใครหันไปมอง
สิ่งที่ทำได้ เมื่อไฟยังเล็กและควบคุมได้
ถ้าไฟเพิ่งเริ่ม ยังเป็นเปลวเล็กอยู่ที่จุดเดียว และเรายืนอยู่ในที่ที่มีทางออกด้านหลัง สิ่งที่ทำได้มีลำดับประมาณนี้
- ตัดไฟก่อน ถ้าทำได้อย่างปลอดภัย ปิดสวิตช์ที่รางปลั๊ก ถอดปลั๊กที่เต้ารับซึ่งยังไม่ร้อนและอยู่ห่างจากไฟ หรือตัดไฟที่แผงควบคุมของบ้านถ้ารู้ตำแหน่งและเดินไปได้โดยไม่ผ่านควัน
- ใช้ถังดับเพลิงที่ฉลากระบุว่าใช้กับไฟจากอุปกรณ์ไฟฟ้าได้ อ่านวิธีใช้บนฉลากถังไว้ล่วงหน้า ไม่ใช่มาอ่านตอนเกิดเหตุ ยืนให้มีทางถอยอยู่ด้านหลังเสมอ
- บอกคนอื่นในบ้านทันที ให้คนหนึ่งพาเด็ก ผู้สูงอายุ และสัตว์เลี้ยงออกไปก่อน ระหว่างที่อีกคนจัดการ
ถ้าตัดไฟแล้วไฟดับเองหรือดับด้วยถังได้ ยังไม่ควรเสียบอุปกรณ์ตัวนั้นใช้ต่อ ให้เลิกใช้ และให้ช่างไฟฟ้าตรวจเต้ารับและสายในจุดนั้นก่อนใช้ไฟบริเวณนั้นอีกครั้ง
สิ่งที่ห้ามทำ
- ห้ามสาดน้ำหรือใช้ผ้าเปียกตบ ตราบใดที่ยังไม่แน่ใจว่าตัดไฟแล้ว
- ห้ามดึงสายไฟที่กำลังไหม้ด้วยมือ หรือพยายามยกเครื่องที่ติดไฟออกไปข้างนอก
- ห้ามเปิดฝาเครื่องหรือแกะรางปลั๊กดู แม้ไฟจะดับแล้ว
- ห้ามใช้ถังดับเพลิงที่ไม่รู้ว่าใช้กับไฟฟ้าได้หรือไม่ โดยไม่ได้อ่านฉลาก
- ห้ามเสียเวลาหยิบของมีค่า เมื่อไฟเริ่มลามแล้ว
ไฟไหม้กับน้ำในบ้านมาเจอกันได้อีกแบบหนึ่ง คือตอนที่เครื่องดื่มหกใส่ปลั๊กก่อนจะเกิดประกาย ลำดับการรับมือกรณีนั้นแยกไว้ในสิ่งที่ควรทำก่อนเมื่อน้ำหกโดนรางปลั๊ก
เมื่อไหร่ต้องออกจากบ้านทันที
ให้เลิกพยายามดับเอง แล้วออกจากบ้านทันที ถ้า
- เปลวไฟสูงขึ้น หรือลามไปติดผ้าม่าน เฟอร์นิเจอร์ หรือของอื่น
- ควันหนาจนมองไม่ชัด หรือแสบตาแสบคอ
- ใช้ถังดับเพลิงแล้วไฟยังไม่ลดลง
- ไฟอยู่ในผนัง เพดาน หรือแผงควบคุมไฟ
- ทางออกเริ่มถูกไฟหรือควันขวาง
ออกไปแล้วปิดประตูห้องที่ไฟไหม้ตามหลังถ้าทำได้ระหว่างทาง ก้มตัวต่ำเมื่อต้องผ่านควัน เมื่ออยู่ข้างนอกแล้วให้แจ้งหน่วยดับเพลิงหรือหน่วยฉุกเฉินในพื้นที่ทันที นับคนให้ครบ และห้ามย้อนกลับเข้าไปเอาของหรือตามหาสัตว์เลี้ยงเอง ให้บอกเจ้าหน้าที่ว่ายังมีใครหรืออะไรอยู่ข้างใน ถ้ามีคนได้รับบาดเจ็บหรือสูดควันเข้าไป ให้พาไปพบแพทย์
ควรมีอะไรไว้ในบ้าน
ถังดับเพลิงขนาดที่ยกได้สะดวก ซึ่งฉลากระบุว่าใช้กับไฟจากอุปกรณ์ไฟฟ้าได้ อย่างน้อยหนึ่งถัง วางไว้ในจุดที่หยิบง่ายและไม่ใช่จุดที่มักเกิดไฟเอง เช่น ใกล้ทางออกของครัว หรือทางเดินระหว่างห้อง ไฟฉายที่ยังมีถ่าน และอุปกรณ์แจ้งเตือนควันไฟก็ช่วยได้มาก โดยเฉพาะบ้านที่มีคนนอนชั้นบน
ทุกคนในบ้านควรรู้ว่าแผงควบคุมไฟอยู่ตรงไหน ถังดับเพลิงอยู่ตรงไหน และถ้าต้องออกจากบ้าน จะไปรวมกันที่จุดไหน
ตอนนี้ลองนึกดูว่าถังดับเพลิงในบ้านของคุณวางอยู่ตรงไหน เกจหรือวันหมดอายุบนฉลากยังอยู่ในช่วงที่ใช้ได้ไหม ถ้านึกไม่ออกเลย นั่นคือเรื่องแรกที่ควรเดินไปดู