บ้านริมแม่น้ำหรือใกล้ทะเล ความชื้นและไอเค็มทำอะไรกับปลั๊กไฟ

ลมที่พัดขึ้นมาจากแม่น้ำตอนเช้ามีกลิ่นดินกับตะไคร่น้ำจางๆ ผ้าที่ตากไว้ข้ามคืนยังหมาดอยู่ ราวบันไดเหล็กจับแล้วเย็นชื้นมือ คนบ้านติดน้ำหรือใกล้ทะเลคุ้นกับเช้าแบบนี้ดี และของที่ซึมซับไอชื้นแบบเดียวกันทุกวันโดยไม่มีใครเหลียวมองก็คือปลั๊กไฟ

ความชื้นที่พูดถึงตรงนี้ไม่ใช่น้ำท่วม ไม่ได้มาเป็นครั้งคราว แต่มาเป็นไอบางๆ ทุกวันทุกคืน ถ้าบ้านอยู่ใกล้ทะเลก็มีละอองเกลือปนมากับลมด้วย ผลของมันจึงสะสมช้าๆ จนวันหนึ่งกลายเป็นอาการที่มองเห็นได้ (ถ้าบ้านเพิ่งผ่านน้ำท่วมมา เรื่องนั้นต้องทำต่างออกไป ให้ดูลำดับการตรวจก่อนเปิดไฟหลังน้ำลดแทน)

ด้านล่างแยกอาการที่บ้านริมน้ำเจอบ่อยออกเป็นสามแบบ แต่ละแบบบอกว่าเกิดจากอะไร และเจ้าของบ้านทำอะไรได้เองโดยไม่ต้องแตะสายไฟข้างใน

สนิมที่ขาปลั๊ก

อาการ

ขาโลหะของหัวปลั๊กเครื่องใช้ไฟฟ้าหรือหัวรางปลั๊กเริ่มหมอง มีจุดสีน้ำตาลหรือส้มขึ้นเป็นหย่อม เวลาเสียบรู้สึกฝืดหรือหลวมต่างจากเดิม บางครั้งใช้ไปสักพักแล้วจับดูพบว่าหัวปลั๊กอุ่นกว่าที่เคย

สาเหตุ

ขาปลั๊กเป็นโลหะที่สัมผัสอากาศอยู่ตลอด เมื่อไอน้ำเกาะซ้ำทุกวันและมีเกลือในอากาศช่วยเร่ง ผิวโลหะก็เกิดสนิมเร็วกว่าบ้านในพื้นที่แห้ง สนิมทำให้ขาปลั๊กกับเต้ารับแตะกันได้ไม่เต็มหน้า จุดที่แตะกันไม่ดีจะต้านกระแสไฟและกลายเป็นความร้อน ปลั๊กที่ขึ้นสนิมจึงมักอุ่นผิดปกติแม้เสียบเครื่องเล็กๆ

สิ่งที่ทำได้เอง

คราบเขียวรอบช่องเสียบ

อาการ

ขอบช่องเสียบของเต้ารับผนังหรือรางปลั๊กมีคราบสีเขียวอมฟ้า บางทีเป็นผงสีขาวเกาะอยู่ตามร่อง บางจุดเห็นรอยคล้ำคล้ายไหม้อยู่ข้างๆ

สาเหตุ

คราบสีเขียวมักมาจากการกัดกร่อนของโลหะตระกูลทองแดงที่อยู่ข้างใน เมื่อเจอความชื้นและเกลือเป็นเวลานาน ส่วนผงขาวอาจเป็นเกลือที่ตกค้างหลังน้ำระเหยไป สิ่งที่มองเห็นจากข้างนอกเป็นเพียงส่วนที่โผล่ออกมา ด้านในอาจกัดกร่อนลึกกว่านั้น และถ้ามีรอยคล้ำปนอยู่ ก็แปลว่าจุดนั้นเคยร้อนจนวัสดุเปลี่ยนสีไปแล้ว

สิ่งที่ทำได้เอง

สวิตช์ฝืดหรือกดแล้วไม่ค่อยติด

อาการ

สวิตช์บนรางปลั๊กกดแล้วไฟติดๆ ดับๆ ต้องกดย้ำหลายครั้ง หรือกดแล้วรู้สึกฝืดเหมือนมีเม็ดทรายขัดอยู่ ไฟแสดงสถานะบนรางกะพริบเองทั้งที่ไม่มีใครแตะ สวิตช์ไฟบนผนังบางตัวก็เริ่มมีอาการคล้ายกัน

สาเหตุ

ข้างในสวิตช์มีสปริงและแผ่นโลหะเล็กๆ ที่ต้องแตะกันพอดีทุกครั้งที่เปิด เมื่อไอชื้นเข้าไปเกาะจนเกิดคราบกัดกร่อน แผ่นโลหะจะแตะกันไม่สนิท ทำให้เกิดประกายไฟเล็กๆ ข้างในทุกครั้งที่กด ประกายไฟนั้นเองก็ยิ่งทำให้หน้าสัมผัสเสื่อมเร็วขึ้นไปอีก

สิ่งที่ทำได้เอง

ความชื้นที่ไม่เคยหยุดพัก

ความต่างสำคัญระหว่างไอชื้นประจำวันกับช่วงที่ต้องเตรียมบ้านรับน้ำขังตอนฝนหนักคือ ไอชื้นไม่มีฤดูของมัน มันมาทุกวันตลอดปี การเดินดูปลั๊กทุกเดือนสองเดือนจึงได้ผลกว่าการตรวจครั้งใหญ่ปีละหน ใครเคยไปนั่งสั่งเมนูปลาโขงตามร้านริมตลิ่งเชียงคาน คงเห็นว่าร้านริมน้ำแบบนั้นก็อยู่กับไอน้ำจากแม่น้ำทุกเช้าเหมือนกัน

มีบางกรณีที่การเปลี่ยนรางปลั๊กอย่างเดียวไม่ช่วยอะไร ถ้าเปลี่ยนรางใหม่ไปไม่นานแล้วขาปลั๊กของรางใหม่ก็ขึ้นสนิมอีก ถ้าเสียบปลั๊กแล้วรู้สึกหลวมโยกเหมือนเต้ารับไม่จับขา ถ้าหน้ากากเต้ารับผนังมีคราบหรือรอยไหม้ หรือได้ยินเสียงแปลบๆ ตอนเสียบ นั่นแปลว่าปัญหาอยู่ที่เต้ารับบนผนังเอง ช่างไฟฟ้าควรเป็นคนเปลี่ยนเต้ารับ และช่วยดูว่าควรย้ายตำแหน่งหรือใช้แบบมีฝาปิดสำหรับบ้านที่ชื้นตลอดทั้งปีหรือไม่