ถูกไฟดูด ช่วยคนอื่นอย่างไรโดยไม่เป็นผู้บาดเจ็บรายที่สอง

เมื่อเห็นคนถูกไฟดูด สิ่งแรกที่ต้องทำคือตัดไฟ ไม่ใช่วิ่งเข้าไปดึงตัวเขาออกมา ฟังดูขัดกับสัญชาตญาณ เพราะใครก็อยากช่วยให้เร็วที่สุด แต่ตราบใดที่ไฟยังไหลผ่านตัวผู้ประสบเหตุ มือที่แตะตัวเขาก็จะกลายเป็นทางให้ไฟไหลต่อมาที่ผู้ช่วยด้วย จากผู้บาดเจ็บหนึ่งคนจึงกลายเป็นสองคน

ลำดับด้านล่างเรียงตามเหตุการณ์จริงที่อาจเกิดขึ้นในบ้าน ตั้งแต่วินาทีที่เห็นจนถึงหลังเจ้าหน้าที่มาถึง เป็นแนวทางทั่วไปเพื่อความปลอดภัยของผู้ช่วย ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ เรื่องการรักษาให้เป็นหน้าที่ของบุคลากรทางการแพทย์

หยุดก่อนหนึ่งจังหวะ แล้วมองหาว่าไฟมาจากไหน

ก่อนก้าวเข้าไป ให้หยุดดูรอบตัวสักครู่ ผู้ประสบเหตุกำลังจับหรือแตะอะไรอยู่ เป็นสายไฟ เครื่องใช้ไฟฟ้า รางปลั๊ก หรือมีน้ำนองอยู่บนพื้นรอบตัวเขา ตัวเรายืนอยู่บนพื้นเปียกหรือเปล่า สภาพแวดล้อมจะบอกว่าตรงไหนปลอดภัยพอที่จะเหยียบ และตรงไหนต้องหลีกเลี่ยง

ถ้าเหตุเกิดกลางแจ้งและเกี่ยวกับสายไฟที่ขาดจากเสาหรือสายไฟแรงสูง อย่าเข้าใกล้เลย สายแบบนี้อันตรายเกินกว่าที่วัสดุในบ้านจะป้องกันได้ ให้กันคนอื่นออกห่าง แล้วแจ้งการไฟฟ้าในพื้นที่และหน่วยฉุกเฉินทันที

ตัดไฟที่ต้นทาง

ในบ้าน วิธีที่ปลอดภัยที่สุดคือตัดไฟที่ต้นทาง ปิดสวิตช์ของเครื่อง ปิดสวิตช์ของรางปลั๊ก ถอดหัวปลั๊กออกจากเต้ารับถ้าจุดนั้นแห้งและอยู่ห่างจากตัวผู้ประสบเหตุ หรือตัดไฟที่แผงควบคุมของบ้าน การที่ทุกคนในบ้านรู้ว่าแผงไฟอยู่ตรงไหนและสับลงอย่างไร จะช่วยประหยัดเวลาในตอนนี้ได้มาก

บ้านที่ติดตั้งเครื่องตัดไฟรั่วไว้ ระบบอาจตัดไฟเองแล้ว แต่อย่าเพิ่งสรุปเอาเองเพียงเพราะไฟในห้องดับ ให้ยืนยันว่าตัดไฟที่ต้นทางจริงก่อนแตะตัวผู้ประสบเหตุ

ถ้าตัดไฟไม่ได้ ใช้ของแห้งที่ไม่นำไฟ

บางสถานการณ์อาจหาสวิตช์หรือแผงไฟไม่เจอในทันที ทางเลือกสุดท้ายคือใช้วัสดุที่แห้งและไม่นำไฟ เช่น ด้ามไม้กวาดไม้ที่แห้ง เก้าอี้พลาสติกแห้ง หรือไม้แห้งยาวๆ เขี่ยสายไฟหรือเครื่องใช้ไฟฟ้าให้พ้นจากตัวผู้ประสบเหตุ หรือดันตัวเขาให้พ้นจากแหล่งไฟ ระหว่างทำ ให้ยืนบนพื้นที่แห้ง เช่น บนพรมแห้งหรือกองหนังสือพิมพ์แห้ง และไม่ให้ส่วนใดของร่างกายแตะผู้ประสบเหตุหรือโลหะใกล้ๆ

ห้ามใช้ของที่เป็นโลหะหรือของที่เปียก แม้จะเป็นไม้ก็ตาม ถ้าทำแล้วไม่สำเร็จ หรือพื้นรอบตัวเปียกไปหมด อย่าฝืน ให้หาทางตัดไฟต่อและรอความช่วยเหลือ กรณีที่มีน้ำเกี่ยวข้องตั้งแต่ต้น ลองดูหลักคิดเรื่องลำดับการรับมือเมื่อน้ำหกใส่รางปลั๊ก ประกอบ

เรียกหน่วยแพทย์ฉุกเฉิน แล้วดูแลระหว่างรอ

เมื่อแน่ใจว่าไม่มีไฟผ่านตัวผู้ประสบเหตุแล้ว ให้โทรเรียกหน่วยแพทย์ฉุกเฉินหรือให้คนอื่นช่วยโทร บอกให้ชัดว่าเป็นเหตุไฟดูด เกิดที่ไหน และผู้ประสบเหตุรู้สึกตัวหรือไม่ เจ้าหน้าที่ปลายสายจะแนะนำสิ่งที่ควรทำต่อ ให้ทำตามคำแนะนำนั้น

ถ้าผู้ประสบเหตุหมดสติหรือไม่หายใจ การช่วยฟื้นคืนชีพควรทำโดยผู้ที่ผ่านการอบรมมาแล้ว หรือทำตามที่เจ้าหน้าที่ปลายสายบอกทีละขั้น ถ้ายังรู้สึกตัวอยู่ ให้เขานอนหรือนั่งพักในท่าที่สบาย ไม่ให้ลุกเดินไปมา ไม่ให้กินหรือดื่มอะไร และอย่าทาสิ่งใดลงบนรอยไหม้ที่ผิวหนังเอง อยู่เป็นเพื่อนจนกว่าเจ้าหน้าที่จะมาถึง

บนโต๊ะทำงานอดิเรกที่มีทั้งเครื่องมือมีคมและหัวแร้ง อุบัติเหตุมักเป็นแผลเล็กอย่างที่เว็บรถบังคับรวบรวมวิธีปฐมพยาบาลแผลมีดบาดและหัวแร้งลวกบนโต๊ะซ่อมรถบังคับ ไว้ แต่ไฟดูดเป็นเหตุที่ต่างออกไป เพราะอาการบาดเจ็บอาจไม่ได้อยู่แค่ที่ผิว

หลังเหตุการณ์ จัดการต้นเหตุก่อนใช้ไฟอีกครั้ง

อุปกรณ์ที่เป็นต้นเหตุ ไม่ว่าจะเป็นสายไฟที่ฉนวนฉีก เครื่องใช้ไฟฟ้าที่รั่ว หรือรางปลั๊กที่ชำรุด ให้แยกออกและเลิกใช้ อย่าลองเสียบดูว่ายังรั่วอยู่หรือไม่ ถ้าต้นเหตุอยู่ในเต้ารับ สวิตช์ หรือระบบไฟของบ้าน ให้ช่างไฟฟ้าที่มีใบอนุญาตมาตรวจก่อนเปิดใช้วงจรนั้นอีก

สายไฟที่ฉนวนเสียหายในบ้านไม่ได้เกิดจากการใช้งานนานอย่างเดียว บางครั้งมาจากรอยฟันของแมวหรือหมาที่ชอบแทะสาย หรือจากนิสัยใช้ปลั๊กไฟที่หลายบ้านทำจนเคยชิน การไล่ดูจุดเหล่านี้หลังเกิดเหตุช่วยไม่ให้เกิดซ้ำ

คนที่ถูกไฟดูดควรได้รับการตรวจจากแพทย์ทุกครั้ง แม้จะลุกขึ้นมาพูดคุยได้ตามปกติและบอกว่าไม่เป็นอะไร เพราะไฟฟ้าที่ผ่านร่างกายอาจส่งผลต่อหัวใจหรืออวัยวะภายในที่มองไม่เห็นจากภายนอก